Chân dung nghệ sỹ Lê Liêu

Email In PDF.

Lê Liêu, sinh năm 1943, tại xã Nghi Liên, Nghi Lộc, Nghệ An (Nay là Thành phố Vinh). Ông được sinh ra trong một gia đình gia giáo và một dòng họ có tiếng hiếu học của Nghệ An... 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nhớ Lê Liêu

              Thanh Thản

 

Sau ngày miền Nam được giải phóng, đất nước được hoà bình thống nhất, cán bộ công nhân viên chức mới có điều kiện hàng năm được đi nghỉ mát, an dưỡng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần tại các nhà nghỉ du lịch của công đoàn. Hồi ấy ở Hà Nam Ninh, cán bộ công nhân viên chức thường được về an dưỡng tại nhà nghỉ của Công đoàn tỉnh tại Thịnh Long (Hải Hậu) và Phát Diệm (Kim Sơn)…

Về nhà nghỉ du lịch ở Phát Diệm (Đầu cầu Trì Chính rẽ vào) chắc chắn ai cũng còn ghi dấu nhiều kỷ niệm. Nhà nghỉ khang trang, người về nghỉ được chăm lo chu đáo, bảo đảm nghiêm túc chế độ. Lúc ấy là rất vui và hấp dẫn. Về đây hàng ngày mọi người còn được nghe các buổi phát thanh nội bộ của nhà nghỉ. Chương trình phát thanh có nhiều bài hay giới thiệu về vùng đất mở Kim Sơn, về thân thế sự nghiệp nhà Doanh điền sứ Nguyễn Công Trứ, về nhà thờ đá Phát Diệm, về chùa Đồng Đắc… Ngoài ra còn có những bài thơ khá mượt mà về quê hương. Nhiều khi giọng đọc lại là của chính tác giả đọc trước máy. Một giọng nam khỏe, vang chắc lại khá đậm âm sắc miền Trung… làm ai nấy càng chú ý hơn… Tìm hiểu ra mới hay người ấy là Lê Liêu, Phó Giám đốc Nhà nghỉ.

Lê Liêu, sinh năm 1943, tại xã Nghi Liên, Nghi Lộc, Nghệ An (Nay là Thành phố Vinh). Ông được sinh ra trong một gia đình gia giáo và một dòng họ có tiếng hiếu học của Nghệ An. Cụ thân sinh của ông từng là người đỗ đầu huyện kỳ thi cuối cùng của triều Nguyễn, năm 1918. Sau này cụ cũng còn là người đứng đầu phong trào Văn Thân của huyện. Phong trào Văn Thân huyện Nghi Lộc đã sớm đứng lên hưởng ứng chiếu Cần Vương của Vua Hàm Nghi (Phái chủ chiến) và tham gia nhiều cuộc khởi nghĩa chống Pháp, góp phần tô thắm thêm truyền thống yêu nước của quê hương xứ Nghệ anh hùng. Trong dòng họ ông có nhiều người chăm chỉ học hành, đỗ đạt cao. Dòng họ ông còn có nhiều người phát triển đường văn chương, nghệ thuật, tiêu biểu như người anh ruột là nhà báo, nhà văn Lê Ngọc Quỳ, người có nhiều tác phẩm đã được xuất bản và nhiều năm làm báo, làm văn, biên tập ở báo Lao Động. Ông còn có một người em thúc bá là họa sỹ tên tuổi Lê Huy Tiếp, nguyên giảng viên Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp, có nhiều tranh triển lãm và bán ở nước ngoài, hiện là thành viên Hội đồng nghệ thuật Hội Mỹ thuật Việt Nam… cùng nhiều người thành đạt trên các lĩnh vực khác…

Năm 1962, tốt nghiệp trường Trung cấp Sư phạm Nghệ An, Lê Liêu được Bộ Giáo dục điều ra nhận công tác tại Ninh Bình, về dạy tại Trường phổ thông cấp 2 Bình Minh. Bình Minh lúc ấy là một nông trường quốc doanh mới mở, cán bộ, công nhân chủ yếu là những người lính Cụ Hồ vừa bước qua cuộc chiến tranh chống Pháp. Nông trường còn là một vùng biển bồi, nước mặn đồng chua, năn lác bạt ngàn. Mọi điều kiện của nông trường còn rất khó khăn. Cán bộ, công nhân hầu hết trình độ văn hoá lại còn thấp. Về đây dạy học, thầy giáo trẻ Lê Liêu cùng đồng nghiệp phải gánh thêm bao nhiêu khó khăn, vất vả. Dân cư thưa thớt, trường lớp chỉ là tường đất, mái bổi đơn sơ, đường xá lầy lội… Ngày ngày lên lớp phổ thông, tối tối các thầy giáo, cô giáo còn phải tay xách đèn, quần xắn móng lợn lặn lội đến từng lớp bổ túc văn hóa giảng dạy cho lớp cán bộ, công nhân. Ngoài ra anh chị em giáo viên cũng còn phải tham gia nhiều công việc lao động và các phong trào thi đua của nông trường. Đó là một thử thách đối với thầy giáo trẻ Lê Liêu, một người còn bao xa lạ trên vùng đất mới, trên một quê hương mới. Rồi chưa được bao lâu, đế quốc Mỹ lại mở cuộc “Chiến tranh leo thang” phá hoại miền Bắc XHCN. Nông trường Bình Minh cũng là một trọng điểm đánh phá của không lực Hoa Kỳ. Cuộc sống ở nông trường đã vất vả lại thêm đạn bom ác liệt. Ngoài dạy học các thầy giáo, cô giáo còn phải tham gia trực chiến và phục vụ chiến đấu. Nhưng ông cùng các đồng nghiệp vẫn đứng vững. Và cũng từ mảnh đất này ông đã đi lên. Rồi hạnh phúc riêng tư đời ông cũng từ đất này được đơm hoa, kết trái. Dần dần ông đã thực sự yêu mến mảnh đất bồi xa lạ và lấy Ninh Bình là quê hương thứ hai thân thiết của mình.

Nhờ phấn đấu, rèn luyện tốt mà từng bước ông đã trưởng thành. Năm 1970, ông được điều về làm cán bộ Công đoàn tỉnh và được đề bạt làm trưởng phòng tổ chức. Năm 1976, ông lại được về làm Phó Giám đốc Nhà nghỉ du lịch của Công đoàn tỉnh tại đây.

Lê Liêu vốn có lòng ham thích và năng khiếu văn thơ từ nhỏ nên ông rất yêu nghề dạy học và việc dạy văn. Khi còn đang công tác ông đã có bài đăng trên Báo Ninh Bình xây dựng và thơ ca in trên các ấn phẩm của Ty Văn hoá Ninh Bình. Năm 1992, khi nghỉ công tác, đưa gia đình về sinh sống tại thị xã Ninh Bình, ông mới có nhiều thời gian và điều kiện cộng tác với đài báo trung ương và địa phương. Ông đã đi đến hầu hết các vùng đất trong tỉnh để viết bài cho báo. Dần dần ông trở thành một cộng tác viên tích cực và tin cậy của đài, báo trong tỉnh.

Ông cũng là người có sức làm việc bền bỉ, dẻo dai và cần mẫn. Ngày ngày thì phóng xe đi khắp nơi, báo cần gì là ông đáp ứng luôn được yêu cầu của báo. Tối tối lại cặm cụi với ngọn đèn và cây bút... Hàng tuần không mấy số báo là không có bài của ông với nhiều bút danh khác nhau như Lê Liêu, Bảo Trung, Đức Trung, Lam Hồng… Báo Ninh Bình, và một số tạp chí, bản tin của các sở, ban ngành cũng đã tin cậy nhiều lần giới thiệu ông đi viết như một phóng viên thực thụ.

Ngoài viết báo, ông còn làm thơ, viết ký, truyện, tản văn, chân dung văn nghệ sỹ trong tỉnh… Ông làm thơ cũng khá nhanh. Thơ ông chân phương, truyền thống, không cầu kỳ, không dụng công nhiều về kỹ thuật… Đề tài chủ yếu trong thơ ông là đề tài quê hương, đất nước… Đặc biệt ông viết khá nhiều, khá suôn sẻ những miền quê ông đã đến và yêu mến trong tỉnh.

Năm 1992, tỉnh được tái lập, Hội Văn nghệ Ninh Bình được ra đời, ông được kết nạp vào Hội VHNT tỉnh (Hội viên bộ môn Thơ) và trở thành một hội viên năng nổ, tích cực của Hội. Ngoài viết bài, ông còn nhiều lần tuyên truyền vận động các tập thể và cá nhân tham gia trên trang quảng cáo của Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình, góp phần quảng bá và phát hành tạp chí…

Tính ông chu đáo, tỷ mỉ. Có chuyến nào đi trại sáng tác xa là ông chuẩn bị hết sức kỹ lưỡng. Tay xách, nách mang, nào là cặp tư trang, cặp tài liệu, bản thảo, giấy bút, thuốc men… Ông cũng còn là người không mấy quản ngại gian nan, vất vả. Có lần đi trại sáng tác tại Đại Lải (Vĩnh Phúc), cả đoàn đi ô tô, mình ông vẫn rong ruổi xe máy. Lên trại, với chiếc xe máy 82 đời cũ, ông vẫn sẵn sàng lai anh em đi thực tế trong vùng, khi thì vào Đại học Xuân Hòa, lúc ra Vĩnh Yên, lên Việt Trì… mà không hề e ngại tốn xăng, mệt sức…

Lê Liêu đã có tới hàng nghìn lượt bài báo, thơ, truyện, ký, tản văn, chân dung văn nghệ sỹ đăng, phát trên đài báo T.Ư và địa phương trong và ngoài tỉnh. Ông đã nhiều lần được báo tỉnh, báo Quân Khu Ba khen tặng là cộng tác viên xuất sắc.

Bận rộn với công việc viết báo, làm thơ, ông vẫn còn tích cực giúp các cơ quan, ban ngành trong việc viết lịch sử, truyền thống đơn vị mình, mà nhiều công trình phải đầu tư thời gian đến hàng năm trời, nhiều tập dầy đến bảy, tám trăm trang khổ lớn… tiêu biểu như những cuốn truyền thống của ngành Bưu điện, Công nghiệp, Thương binh-Xã hội, nông trường Bình Minh và một số huyện, xã… cũng có những tập tuyển thơ ca cá nhân rất đáng trân trọng như tuyển tập thơ ca Phạm Hy…

Ngoài công việc viết lách, Lê Liêu còn là người rất tích cực và bận rộn tham gia công tác xã hội… như Phó Chủ tịch Hội Khuyến học thành phố Ninh Bình, Phó Chủ tịch Hội Cựu giáo chức thành phố, Phó Chủ tịch Hội đồng hương Nghệ - Tĩnh, Ban liên lạc (BLL) cán bộ hưu trí của công đoàn tỉnh… Việc gì ông cũng chu đáo và hoàn thành tốt. Ví như việc của Hội đồng hương 2 tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh, đông đến ba nghìn hội viên (tính cả dâu, rể và con, cháu) mà ông cùng BLL vẫn lo chu đáo từ việc phát triển, giữ vững phong trào, vận động quyên góp để tổ chức các buổi họp mặt tới hàng ngàn người, đến việc đi thăm hỏi bà con những khi lễ tết, những lúc gia đình hội viên có việc vui, buồn trong khắp tỉnh. Có lần BLL (trong đó có vai trò tích cực của ông) còn mời được cả Đoàn văn công trong quê hương xứ Nghệ ra biểu diễn chào mừng buổi họp mặt…

Ông đã được xuất bản tập thơ "Hoa của đất" - NXB Thanh niên 2006, truyện ký "Đời người còn lại" (viết chung) - Hội VHNT Ninh Bình, 2007.

Tập thơ “Hoa của đất” của ông có 47 bài chọn lọc trong nhiều năm qua. Nội dung nổi bật của tập thơ vẫn là hình ảnh “Đất và người Ninh Bình”. Ông yêu những miền đất ông đã đến và những con người “Một nắng hai sương” ông đã gặp:

                        Có ai đó ví con người

                        Là hoa của đất cho đời đa mang.

Thơ ông khá đậm dấu ấn những miền quê thân yêu của Ninh Bình. Hầu như đến đâu ông cũng có thơ (và báo).  Đến Nho Quan ông có “Thu này ở Quỳnh Lưu”, “Ngọt ngào khúc hát mùa thu”… Qua Gia Viễn thì “Thị trấn vào xuân”... Về Hoa Lư và thành phố ông viết nhiều hơn. Nào là “Đêm thị xã”, “Hội xuân Tam Cốc”, “Đinh - Lê mùa lễ hội”, nào là “Xuân về bên sông Vân”… Tới Yên Khánh, ông có “Chiều Yên Ninh”, “Dòng sông đời mẹ”… Xuống Yên Mô, Kim Sơn, ông để lại “Lục bát một vùng quê”, “Người mẹ sông Trinh”, “Ngày xuân đi chợ Bút”, “Khúc ca về những người mở đất”, “Xuân Kim Sơn” và “Tự tình cầu ngói”…

Thơ ông giản dị, chân phương, truyền thống… Ông có những câu thơ mượt mà, sinh động khi tả tình, tả cảnh :

 - Mưa giăng như thực, như mơ

 Mướt xanh đồng bãi đôi bờ sông quê.

 - Cây đa đã bạc da mồi

Lang thang gió vẫn hát lời lãng du…

Hoặc khi ông viết về dòng sông vùng biển quen thuộc:

Phù sa mầu ráng đỏ

Nhuộm tím dòng sông quê.

Thi trung hữu họa là vậy.

Cả một đời xa quê, lòng ông vẫn luôn luôn đau đáu một nỗi nhớ quê. Ông cũng có nhiều bài thật thấm đậm tình cảm quê hương, như một câu này thật khái quát:            

                        Bền chí lớn, quản gì đâu lam lũ

                                    Vẫn cháy lòng mơ sải cánh bay xa…

Các mảng đề tài khác cũng được ông hết sức chú ý, như đề tài về thương binh, liệt sỹ. Và ông cũng đã có những bài thật xúc động như “Bảng lảng chiều nghĩa trang”, “Bên hàng bia con gái”… và có bài tự sự hướng nội như "Đi câu hoàng hôn"….

Ở độ tuổi còn đang sung sức với nhiều ấp ủ, dự định tiếp... thì không may bệnh tình ngày một nặng, khó qua khỏi nên nhiều điều còn dang dở ông đành phải để lại. Tập "Chân dung văn nghệ sỹ Ninh Bình", một tập thơ và một tập truyện ký ông dự định sẽ xuất bản nay mai phải để đó. Ông mất ngày 25/1/2015. Thật tiếc thay, một con người còn đang muốn cống hiến cho xã hội nhiều hơn nữa.

                        Vẫn biết sinh ly là quy luật

                        Sao vẫn nhói đau một phút này

                        Kẻ ở người đi sầu ly biệt

                        Đăm đắm phương trời cánh chim bay…

Một cánh chim đã rẽ đàn bay xa, để bao tấm lòng mãi đăm đắm nhìn theo mà khôn khuây nỗi nhớ thương da diết…

                                                            Ninh Bình,  2/2015

                                                                                   

 

                                  

NINH ĐỨC HẬU

Nhớ anh Lê Liêu

 

Thế là… anh mãi xa xôi

“Hoa của đất”* đã về trời hư không

Nhẹ vào với gió mênh mông

Tan thành từng mảnh nắng hồng ban mai…

 

Non xanh nước biếc dặm dài

Sông Lam* xuân mới… chờ ai không về

Nặng lòng nặng nghĩa hai quê

Vân Giang dải lụa vỗ về lời ru

 

“À ơi…” nào vén mây mù

Mang theo con chữ viễn du vĩnh hằng

Khi mặt đất lúc cung trăng

Đam mê lặng lẽ thơ văn dâng người

 

Trăm năm giờ được thảnh thơi

Nỗi buồn để lại niềm vui đồng hành

Đi qua năm tháng nhọc nhằn

Âm thầm khuya sớm bóng anh miệt mài

 

Gánh đời trĩu xuống hai vai

Bao nhiêu ước vọng đứng ngoài giấc mơ

Chỉ mong có một câu thơ

Hoá vào trong tiếng chuông chùa ngân xa.

 

* “Hoa của đất” tập thơ của Lê Liêu

* Quê hương của anh Lê Liêu ở Nghệ An

 

 

Phan D­ư

 

                 Lặng lẽ xanh

                Kính dâng linh hồn anh Lê Liêu

 

Người về nơi ấy đường cong

Thế gian bỏ mặc đục trong cõi người

Ngổn ngang bao nỗi đầy vơi

Mà nghe nốt bổng nối lời thơ anh

Đời người được – mất mong manh

Nhỏ nhoi sắc lá góp nhành ... ban mai.

 

 

 

VŨ ĐỨC THANH

Vĩnh biệt nhà thơ Lê Liêu

 

Như già gừng già quế

Tuổi cao chí càng cao

Sức viết càng thêm khỏe

Sống nghĩa tình thanh cao

 

Tinh anh về* lặng lẽ

Với thế giới người hiền

Em mưa nguồn chớp bể

Tiễn anh về cõi tiên!

 

Ngậm ngùi dâng nén thiên nhiên

Thời gian

            Thôi

                    Đã cạn trên vai Người

Mấy ai trăm tuổi anh ơi!

Mà thơ văn để cho đời mãi xanh

                                                23h ngày 25/01/2015

                                    (ngày 6 tháng Chạp năm Giáp Ngọ)

 

* Lời Phật dạy “sống gửi, thác về”

 

 

 

 

thiet ke ong nhua tai tphcm mua bán đàn guitar tai tphcm du an Can ho Scenic Valley phu my hung mua container văn phòng gia re thiet ke ong nhua tai tphcm mua bán đàn guitar tai tphcm du an Can ho Scenic Valley phu my hung mua container văn phòng gia re