25 năm phát triển của Văn học Nghệ thuật gắn với giữ gìn, phát huy sắc thái văn hóa Ninh Bình

Email In PDF.

Ninh Bình được hình thành từ vùng đất phù sa cổ, con người cư trú từ rất sớm và nằm ở vùng giao thoa giữa các khu vực: Tây Bắc, đồng bằng Bắc bộ và bắc Trung bộ, do đó Ninh Bình đã tạo ra một nền văn hóa tương đối năng động, mang nhiều đặc trưng khác biệt trên nền tảng văn minh châu thổ sông Hồng.

Ninh Bình là kinh đô của Việt Nam ở thế kỷ thứ X, mảnh đất gắn với nhiều sự kiện oai hùng của dân tộc. Ninh Bình được thiên nhiên ưu đãi ban tặng cho nhiều danh lam, thắng cảnh nổi tiếng. Một yếu tố khác vô cùng quan trọng, góp phần không nhỏ làm nên diện mạo đa dạng,

 phong phú của văn hoá Ninh Bình, đó là sự lưu lại dấu ấn văn hoá của các tao nhân mặc khách khi qua vùng đất này. Các bậc đế vương, công hầu, khanh tướng, danh nhân văn hoá lớn như Nguyễn Du, Nguyễn Trãi, Hồ Xuân Hương, Trương Hán Siêu, Trần Thái Tông... về đây đề bút, để núi sông, non nước Ninh Bình hoá thành những áng thi ca bất tử. Nhân cách lớn và phẩm cách văn hoá lớn của các danh nhân đó đã thấm đẫm vào tầng nét văn hoá Ninh Bình, qua nhiều thăng trầm của lịch sử được nhân dân từng vùng đất tiếp thu, giữ gìn, bảo tồn, phát triển và sáng tạo, làm giàu thêm sắc thái văn hoá Ninh Bình. Vùng đất này còn là quê hương của nhiều danh nhân đất Việt tiêu biểu như: Đinh Bộ Lĩnh, Trương Hán Siêu, Lý Quốc Sư, Vũ Duy Thanh, Ninh Tốn, Đinh Điền, Nguyễn Bặc...

            Cùng với các di tích lịch sử-văn hoá, Ninh Bình là vùng đất phong phú các lễ hội văn hóa đặc sắc như: Lễ hội Cố Đô, Lễ hội đền Thái Vi, Lễ hội chùa Bái Đính...Ninh Bình cũng nổi tiếng với nhiều công trình kiến trúc văn hóa đặc sắc như: Đền vua Đinh Tiên Hoàng, đền vua Lê Đại Hành, nhà thờ đá Phát Diệm, chùa Bái Đính...Nhiều làng nghề truyền thống như nghề điêu khắc đá Ninh Vân, nghề mộc Phúc Lộc, nghề thêu ren Văn Lâm, nghề chiếu cói ở Kim Sơn...

   Với những đặc trưng văn hóa trên, với bề dày truyền thống cách mạng theo chiều dài lịch sử. Người Ninh Bình ấm áp, giàu lòng nhân ái, vị tha, bao dung và mến khách. Con người và mảnh đất Ninh Bình luôn hấp dẫn, là đề tài lớn, nguồn cảm hứng lớn trong sáng tác văn học nghệ thuật của cả nước mà trước hết là của người Ninh Bình, của văn nghệ sỹ Ninh Bình.

Trong suốt chặng đường phát triển hơn 25 năm qua (từ 1992 đến nay), Hội Văn học Nghệ thuật (VHNT) Ninh Bình đã có bước phát triển mới khẳng định được vị thế của mình trong hoạt động văn học nghệ thuật khu vực và cả nước. Nhiều tác phẩm, công trình văn học nghệ thuật đã tập trung đề cập đến các vấn đề của đời sống xã hội, đồng thời tích cực mở rộng phương thức phổ biến, tuyên truyền tác phẩm, mở rộng giao lưu, trao đổi, đóng góp nhiều tác phẩm, công trình văn học nghệ thuật với nền văn học nghệ thuật khu vực và cả nước. Nhiều chuyên ngành hoạt động đạt thành tích cao, nhiều tập thể, cá nhân đạt thành tích xuất sắc. Nhiều tác phẩm có chất lượng tốt góp phần phục vụ các nhiệm vụ chính trị địa phương trên mặt trận văn hóa, văn học nghệ thuật. Trong suốt chặng đường trưởng thành và

Tác phẩm Ký ức Cửa Việt Quảng Trị (gỗ) của họa sỹ Kù Kao Khải – Giải A Triển lãm Mỹ thuật khu vực Đồng bằng sông Hồng  năm 2014             

phát triển, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh đã tập trung giới thiệu, quảng bá các thành tựu phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội của tỉnh, làm sâu sắc thêm các giá trị văn hóa của Ninh Bình trong suốt chiều dài lịch sử, ghi dấu ấn trên bước đường xây dựng, phát triển trong nền văn học nghệ thuật cả nước.

 

Trong suốt 25 hoạt động, Hội VHNT Ninh Bình đã nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên của Tỉnh uỷ, HĐND, UBND tỉnh; Được sự quan tâm chỉ đạo, giúp đỡ của Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ, sự phối, kết hợp giữa các ban, ngành cùng với sự nỗ lực của toàn Hội, đến nay, Hội tiếp tục có bước phát triển mới. Các chuyên ngành hoạt động đều, nhiều chuyên ngành đạt thành tích xuất sắc, gây tiếng vang trong khu vực và toàn quốc, nhiều tập thể, cá nhân đạt thành tích cao. Nhiều tác phẩm văn học nghệ thuật có chất lượng tốt phục vụ các nhiệm vụ chính trị địa phương; Tập trung giới thiệu, quảng bá, tuyên truyền các thành tựu phát triển kinh tế xã hội của tỉnh trên phạm vi toàn quốc. Sáng tác, tuyên truyền, quảng bá các tác phẩm VHNT về đề tài học tập và làm theo tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; các sáng tác hướng về biển đảo quê hương.

Trong hoạt động, Hội Văn học Nghệ thuật Ninh Bình luôn bám sát và quán triệt, định hướng chỉ đạo của Tỉnh uỷ, UBND tỉnh, Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam nhằm thực hiện có hiệu quả các Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng, Nhà nước và của tỉnh. Hàng năm Hội thường xuyên mở các cuộc hội thảo bồi dưỡng nghiệp vụ, tổ chức các trại sáng tác, các chuyến đi thực tế cho hội viên ở cả 8 chuyên ngành. Đặc biệt chú trọng đến các vùng, miền trong tỉnh... để văn nghệ sỹ nắm bắt, thâm nhập thực tế sáng tác. Hội luôn tạo điều kiện cho anh chị em hội viên tham gia đều đặn các hoạt động với các Hội chuyên ngành Trung ương và Uỷ ban Toàn quốc Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam. Mỗi năm, bình quân Hội mở 4 đến 6 trại sáng tác và thực tế sáng tác cho hầu hết các tác giả của Hội tham dự; tổ chức 1 đến 2 cuộc triển lãm Mỹ thuật và Nhiếp ảnh. Nội dung phong phú, đa dạng về nhiều thể loại đề tài trong tỉnh và toàn quốc.

Từ chỉ có chưa đầy 40 hội viên (năm 1992), trong đó trên 50% là hội viên Sân khấu, chỉ có 10 hội viên chuyên ngành Trung ương, đến nay, Hội VHNT Ninh Bình đã có gần 200 hội viên, trong đó có trên 70 hội viên trung ương, sinh hoạt ở gần 20 chuyên ngành, chi hội. Từ chưa có hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, đến nay đã có 9 hội viên Nhà văn Việt Nam. Mỗi nhiệm kỳ Đại hội, Hội kết nạp mới  từ 30 đến 40 hội viên, nhìn chung chất lượng hội viên qua các năm tăng rõ nét.

 Đã xuất bản được trên 200 đầu sách thuộc nhiều lĩnh vực, phát hành rộng rãi trên phạm vi toàn quốc. Công bố nhiều vở diễn có chất lượng cao, hàng ngàn tác phẩm mỹ thuật, nhiếp ảnh, hàng vạn tác phẩm văn, thơ, các bài viết, bài nghiên cứu, lý luận, sưu tầm, các bài giới thiệu,... đăng tải trên các sách, báo, tạp chí địa phương, trung ương, phát sóng trên Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam, giới thiệu đất và người Ninh Bình đến mọi miền đất nước. Hội viên các chuyên ngành của Hội đã đạt hàng trăm giải thưởng ở Trung ương, Quốc tế thuộc nhiều thể loại, trong đó nhiều giải thưởng có giá trị cao. Các hoạt động VHNT của Hội đã góp phần tích cực vào việc xây dựng đời sống tinh thần trong nhân dân tỉnh nhà và toàn quốc.

 Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình từ 1 năm 2 số ngày mới tách tỉnh, đến nay đã ổn định 84 trang và định kỳ xuất bản 1 tháng 1 số, nhuận bút tăng gấp 3 lần so với năm 2009. Tạp chí đã hoạt động đúng theo Luật báo chí xuất bản và tôn chỉ mục đích hoạt động của Hội, tập trung tuyên tuyền đường lối của Đảng và Nhà nư­ớc về văn hoá văn nghệ, giới thiệu các sáng tác văn học nghệ thuật phục vụ các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội, an ninh quốc phòng và các hoạt động VHNT trong tỉnh; đăng tải các bài nghiên cứu, lý luận phê bình nhằm định h­ướng sáng tác văn học nghệ thuật của tỉnh góp phần giữ gìn và phát huy sắc thái văn học nghệ thuật địa phư­ơng. Tạp chí được lãnh đạo tỉnh và lãnh đạo Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam đánh giá cao.

        Nhiều lần Hội Văn học Nghệ thuật Ninh Bình được Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam, các Hội chuyên ngành Trung ương chọn và đại diện, phối hợp tổ chức nhiều hoạt động mang tính chất quốc gia và quốc tế, tiêu biểu như Hội VHNT tỉnh đã tham dự lễ Hội Thơ Việt Nam lần thứ X và tham gia các hoạt động thơ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong dịp Liên hoan Thơ châu Á Thái Bình Dương. Đoàn Ninh Bình được đánh giá cao các hoạt động tham gia Ngày Thơ, gây ấn tượng mạnh cho bạn bè quốc tế và trong nước. Hội thường xuyên đăng cai triển lãm Nhiếp ảnh, triển lãm Mỹ thuật khu vực Đồng bằng Sông Hồng tại Ninh Bình với nhiều nội dung, hình thức để lại ấn tượng tốt đẹp cho các đoàn về tham dự. Thường xuyên phối hợp với Uỷ ban Toàn quốc Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam, Các hội chuyên ngành Trung ương, gắn bó hoạt động hằng năm với 5 vùng Kinh đô Việt Nam xưa và nay; 10 Hội VHNT khu vực miền Bắc liên kết hoạt động, tổ chức nhiều cuộc họp, hội thảo, thực tế sáng tác được trung ương, khu vực, các hội bạn và văn nghệ sỹ trong cả nước đánh giá cao. Nhiều hoạt động các đoàn về Ninh Bình đã thu được nhiều kết quả và để lại dấu ấn tốt đẹp ở  mỗi vùng đất khi đến và đi.

            Tham mưu và tổ chức thành công lễ trao Giải thưởng VHNT Trương Hán Siêu lần thứ nhất, thứ 2, thứ 3, thứ 4. Qua mỗi lần trao tặng Giải thưởng là mỗi lần số lượng và chất lượng Giải được nâng lên, động viên kịp thời văn nghệ sỹ Ninh Bình trong sáng tạo. Năm 2016, UBND tỉnh Ninh Bình vừa ban hành Quyết định số 17/2016/QĐ- UBND, ngày 21 tháng 7 năm 2016 về việc ban hành Quy chế xét tặng Giải thưởng Văn học - Nghệ thuật Trương Hán Siêu tỉnh Ninh Bình. Hội VHNT với chức năng, nhiệm vụ đang triển khai tổ chức công tác xét tặng Giải thưởng Văn học - Nghệ thuật Trương Hán Siêu tỉnh Ninh Bình lần thứ V (2011 - 2016) bảo đảm công tâm, khách quan, tạo được sự nhất trí, đoàn kết và có tác dụng thiết thực để các tác giả khơi dậy niềm đam mê sáng tạo.

Trong 25 hoạt động Hội đã xuất bản nhiều tuyển tập VHNT ở nhiều thể loại như Văn, Thơ, Nhiếp ảnh, Mỹ thuật... đặc biệt trong đó có tuyển tập: Văn học Ninh Bình ngàn năm, bìa cứng, khổ lớn có độ dày 1.400 trang. Xây dựng, mở rộng trang Website của Hội để giới thiệu, quảng bá các hoạt động sáng tạo văn học nghệ thuật của Hội.

Chặng đường phát triển tiếp theo, tuy có nhiều thuận lợi, nhưng cũng không ít khó khăn gian khổ phải khắc phục, vượt lên.  Xây dựng, phát triển VHNT gắn với giữ gìn, phát huy và tôn vinh sắc thái văn hóa trong sáng tác ở Ninh Bình là việc làm thường xuyên của Hội VHNT tỉnh. Hội sẽ tiếp tục kết hợp nhuần nhuyễn hơn nữa giữa công tác quản lý Hội với công tác sáng tác và định hướng sáng tác. Giữa công tác chuyên môn, chuyên sâu của chuyên ngành với công tác quảng bá, công bố tác phẩm. Phải làm cho mỗi tác phẩm ra đời thực sự rung động và cuốn hút. Mỗi trang viết phải chắt lọc hơn, lắng đọng hơn, sâu sắc hơn tâm thế và tính cách người Ninh Bình trong sự nghiệp xây dựng, đổi mới và phát triển.

Mỗi vùng đất, mỗi địa phương đều có những sắc thái văn hóa riêng, những sắc thái văn hóa riêng ấy hòa quyện vào nhau trong dòng chảy qua thời gian bồi đắp nên những diện mạo văn hóa tạo nên những cánh đồng, làng bản văn học nghệ thuật và kết dính nhau thành bản sắc văn hóa dân tộc. Đằm sâu trong sắc thái văn hóa mỗi vùng, miền là sự thể hiện sự quan tâm, bồi dưỡng, chăm lo những tài năng văn học nghệ thuật của mỗi địa phương, mỗi miền quê. Cái đằm sâu ấy nó như một dòng chảy êm đềm, bồi lắng những lấp lánh phù sa... Có thể nói truyền thống và bản sắc văn hóa luôn là điểm tựa cho đội ngũ văn nghệ sỹ sáng tạo. Qua nhiều bước thăng trầm của lịch sử nhân dân đã hình thành nên một nền văn học nghệ thuật có sức sống trường tồn cùng dân tộc. Tất cả những điều đó đã kết tinh thành văn hóa và văn hóa ấy đã lan truyền, tỏa hương cho mỗi vùng đất, mỗi con người.

Trước yêu cầu phát triển toàn diện về văn học nghệ thuật của thời kỳ mới, văn nghệ sỹ Ninh Bình phấn đấu lao động nghệ thuật hết mình để có được nhiều tác phẩm có giá trị cao, đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp đổi mới quê hương Ninh Bình và đất nước.

                                                                                    N.Đ.H