Tạp chí Văn nghệ ninh Bình 25 năm cống hiến và sáng tạo

Email In PDF.

Cách đây 25 năm, trong niềm chung vui hân hoan chào đón tỉnh nhà được tái lập, giới văn nghệ sĩ Ninh Bình còn có niềm háo hức chờ đợi ngày khai sinh tờ tạp chí Văn nghệ Ninh Bình, cơ quan ngôn luận của Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh. Ôn lại chặng đường cống hiến và sáng tạo của tạp chí, những người làm biên tập tạp chí Văn nghệ Ninh Bình vẫn còn xúc động bùi ngùi về bao nỗi gian khó của những năm đầu Hội Văn học Nghệ thuật (VHNT) Ninh Bình lâm thời vừa chia tách từ Hội VHNT Hà Nam Ninh. Nhưng để đáp ứng sự mong đợi của Đảng bộ và nhân dân Ninh Bình, những người làm công tác Hội đều phấn đấu bằng mọi cách để sớm có một tờ tạp chí, cơ quan ngôn luận của Hội VHNT Ninh Bình với tôn chỉ, mục đích: Phổ biến chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, phản ánh hoạt động văn hoá, văn nghệ của địa phương, giới thiệu những sáng tác mới về văn học nghệ thuật, góp phần cổ vũ động viên nhân dân thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị của tỉnh, đồng thời nâng cao đời sống văn hoá tinh thần cho nhân dân. Chưa đầy một năm sau, dưới sự chỉ đạo sát sao của nhà viết kịch Nguyễn Đăng Thanh, khi đó là Giám đốc Sở Văn hóa Thông tin, Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh, Xuân Quý Dậu 1993, Tạp chí Văn Nghệ Ninh Bình đã xuất bản số đầu tiên, mang tên: Văn Nghệ Ninh Bình khá dày dặn, khổ 19x27cm. Đến số 4, cuối năm 1994, tạp chí có một cái tên mới mang ý nghĩa của vùng đất cố đô ngàn năm

 văn hiến: Hoa Lư, khổ 16x24cm. Cùng với sự đổi mới và phát triển của tỉnh, bản thân tạp chí Văn nghệ cũng đã có những đổi thay để không ngừng lớn mạnh. Năm 2001, tạp chí trở về với tên khai sinh ban đầu: Văn nghệ Ninh Bình.

Nhà thơ Thanh Thản, nguyên Phó Chủ tịch Hội, nguyên Phó Tổng biên tập tạp chí Văn nghệ Ninh Bình là người trực tiếp với công việc của tạp chí suốt từ số đầu tiên đến khi nghỉ hưu (năm 2005). Ông đã có lần kể về từng bước đi của tạp chí thật không suôn sẻ và dễ dàng gì. Nhất là những năm đầu khi Hội mới được chia tách về, khó khăn mọi mặt. Riêng về trang thiết bị phục vụ làm tạp chí chỉ có một chiếc máy chữ cũ kỹ cứ thi thoảng lại phải sửa chữa mà Hội VHNT Hà Nam Ninh dùng đã lâu chia cho. Nhà thơ Thanh Thản và họa sĩ Phan Dư là Chánh Văn phòng Hội vừa thường trực văn phòng Hội vừa đảm nhận hết mọi việc xuất bản của tạp chí: Từ thu nhận bài vở, đánh máy bản thảo, kẻ bản nhạc, viết thêm tiểu phẩm, vẽ cả tranh vui, đi nhà in sửa bài, vận chuyển tạp chí về khi in xong, rồi phân phát tạp chí gửi nộp lưu chiểu, gửi biếu… Lúc đầu, xa gần chưa mấy ai biết đến tạp chí Văn nghệ Ninh Bình nên bài vở gửi về còn rất ít. Mỗi lần chuẩn bị ra tạp chí thì từ cán bộ văn phòng đến các biên tập viên phải đi gặp gỡ hội viên, cộng tác viên đặt bài, thu bài… Kinh phí lúc ấy rất hạn hẹp, nợ nhà in, nợ nhuận bút lai rai, kéo dài…Chính vì thế, tạp chí xuất bản không đều. Có năm chỉ ra được 2 số. Chất lượng bài vở rất hạn chế, nên có những số vì chất lượng yếu mà không xuất bản được. Đến khâu in ấn cũng thật khó khăn. Tạp chí lúc ấy in ở nhiều nơi, có lần mang ra in ở Công ty In của Bộ VHTT tại đường La Thành, Hà Nội. Vì kinh phí khó khăn nên cứ hễ nghe đâu in rẻ là đưa đến. In ở những nơi xa thì càng khó khăn cho việc sửa bài. Khi có điện của nhà in, báo đi sửa bài là mấy anh em văn phòng phải đóng cửa Hội để nhảy xe khách đi. Đến nơi, mấy anh em cặm cụi làm quên cả giờ giấc. Trưa cũng kéo nhau ra ăn vội bát cơm bình dân để nhanh chóng vào làm cho xong trong ngày. Nếu không xong phải ở lại đến hôm sau thì gay go vô cùng vì phải lo nhà trọ, mà tiền túi đem theo thì không có dự trù cho ngày hôm sau. Có hôm trời mưa rét căm căm cũng phải đi Nam Định, Hà Nội sửa bài. Năm 2001, nhà báo, nhà văn, Tiến sỹ Phạm Việt Long lúc ấy là Chánh văn phòng Bộ Văn hóa Thông tin về thăm quê hương, thương quá nên đã tặng cho Hội một bộ máy vi - tính. Từ đấy, việc đánh máy bản thảo mới được nhiều thuận lợi hơn. Chứ đánh máy chữ như trước đây, hễ trang nào sai sót nhiều là lại phải đánh lại từ đầu, vừa vất vả, vừa mất thời gian…

Sau Đại hội Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh lần thứ III (6/2004) nhà thơ, nghệ sĩ nhiếp ảnh Bình Nguyên (Nguyễn Đăng Hào) từ Văn phòng Tỉnh ủy về làm Chủ tịch Hội. Hội Văn học Nghệ thuật Ninh Bình thường xuyên nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Tỉnh uỷ, HĐND, UBND tỉnh nên tạp chí có thêm nguồn kinh phí hoạt động: Tăng từ 64 trang lên 84 trang; nâng kỳ xuất bản từ 2 tháng/kỳ lên 1 tháng/kỳ, trong đó có nhiều số tạp chí đặc biệt có độ dày từ 120 -160 trang kèm theo từ 8 -36 trang phụ trương; mở rộng đối tượng phát hành; 3 lần tăng chế độ nhuận bút, trở thành một trong những tờ tạp chí văn nghệ địa phương có mức chi trả nhuận bút cao trong cả nước; trang bị được nhiều máy vi tính, máy quét ảnh, máy ảnh, phục vụ kịp thời cho các hoạt động tuyên truyền và in ấn, xuất bản của tạp chí. Hội được cấp thêm biên chế, từ đây tạp chí có cán bộ, nhân viên chuyên trách làm tạp chí văn nghệ. Mọi hoạt động biên tập, chế bản đều được thực hiện tại Hội.

Từ khi sáng lập tới nay, một trong những tiêu chí mà ban biên tập luôn hướng tới là các tác phẩm văn học nghệ thuật được giới thiệu trên tạp chí, dù phản ánh bất cứ một đề tài nào, đều phải giàu chất văn, đậm chất thế sự, bám sát tính thời sự thì mới hấp dẫn, lôi cuốn bạn đọc. Để làm được việc này, trước hết ban biên tập luôn phải “tinh mắt” không để sót những tác phẩm hay và động viên để các tác giả phải là người có trách nhiệm cao với tác phẩm của mình... Trên hành trình hướng về cái đẹp, ban biên tập luôn cổ vũ những nỗ lực cách tân sáng tạo nghệ thuật của giới văn nghệ sĩ, luôn đặt vấn đề giữ gìn bản sắc văn hóa của tờ tạp chí, của vùng đất văn hiến, gắn bó với bước đi chung của đời sống văn học nghệ thuật Việt Nam.

Trong suốt chặng đường xây dựng và phát triển, tạp chí Văn nghệ Ninh Bình được đông đảo bạn đọc trong và ngoài tỉnh đón đợi cũng một phần nữa là do ban biên tập luôn chú trọng cải tiến về cả hình thức và nội dung. Mỗi số tạp chí là một chủ đề, chuyên đề phản ánh những sự kiện nổi bật của địa phương với nhiều chuyên trang, chuyên mục. Về hình thức là việc sáng tạo cải tiến từ măng séc đến trình bày nhan đề, kiểu chữ, tranh, ảnh, minh hoạ để cuốn tạp chí sinh động, mang tính chuyên nghiệp. Về nội dung có hai phần lớn. Phần thời sự, chính trị, xã hội: Bao gồm các tin tức, sự kiện liên quan đến văn hóa văn nghệ của tỉnh; những bài phỏng vấn, bút ký, ghi chép… phản ánh công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế xã hội của địa phương, truyền thống cách mạng của cơ sở… Phần lớn thứ hai gồm truyện ngắn, bút ký văn học, thơ, lý luận phê bình, nghiên cứu sưu tầm, tranh, ảnh, ca khúc, kịch bản sân khấu... Đây là hồn cốt, là giọng điệu của tạp chí.

Khi tuyên truyền về các sự kiện lớn của đất nước và của tỉnh, tạp chí khai tác tối đa ưu thế của thể loại báo chí, văn học, nghệ thuật để chuyển tải thông tin tới bạn đọc. Có thể kể đến các số tạp chí đặc biệt mừng Đảng, mừng xuân, kỷ niệm những ngày lễ trọng đại của đất nước, của tỉnh, các ngành, các kỳ Đại hội, bầu cử Đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp, kỷ niệm 1030 năm Đinh Tiên Hoàng lên ngôi Hoàng đế (1998), kỷ niệm 10 năm, 20 năm tái lập tỉnh, 185 năm thành lập tỉnh Ninh Bình, chào mừng Thị xã Ninh Bình, thị xã Tam Điệp lên thành phố, Xây dựng nông thôn mới, đón nhận Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới Quần thể danh thắng Tràng An; kỉ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội… Đồng thời, tạp chí đã bám sát tư tưởng chỉ đạo, quan điểm của Đảng, Nhà nước ta về những vấn đề phức tạp. Hàng trăm tác phẩm sáng tác về chủ đề biển đảo đăng tải trên chuyên mục “Sáng tác về biển đảo Tổ quốc” đã thể hiện ý thức bảo vệ chủ quyền lãnh thổ đồng thời bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tuyên truyền có hiệu quả việc “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức phong cách Hồ Chí Minh”

Có thể thấy 25 năm qua, tạp chí đã bền bỉ truyền tải đến bạn đọc trong và ngoài tỉnh một khối lượng đồ sộ tác phẩm văn học, nghệ thuật, báo chí khẳng định những phẩm chất cao quý của con người thời đại Hồ Chí Minh đang tích cực đấu tranh chống những hành vi lệch chuẩn trong đời sống xã hội và tham gia mạnh mẽ vào công cuộc xây dựng lối sống tốt đẹp, kiến thiết quê hương mạnh giàu, bảo vệ những giá trị văn hóa truyền thống quý báu của vùng đất cố đô Hoa Lư lịch sử. Do đó, tạp chí Văn nghệ Ninh Bình đã trở thành địa chỉ gắn liền với nhiều tên tuổi văn nghệ sĩ quê hương như Lâm Xuân Vi, Bình Nguyên, Lê Thi Hữu,  Ninh Đức Hậu, Hoàng Phương Nhâm, Kao Sơn, Lê Liêu, An Viết Đàm, Đăng Thanh, Trương Đình Tưởng, Trần Đình Hồng, Đỗ Trọng Am, Hà Thị Cầu, Mai Thủy, Lâm Bình, Quang Thập, Phạm Hy Lượng, Ngọc Khánh, Vũ Đức Phương, Nguyễn Phúc Khôi, Phú Văn, Phan Dư, Mai Công Thắng, Vũ Xuân, Lê Đăng Khoa, Đỗ Văn Chuyến, Nguyễn Mạnh Quỳnh… Đây cũng là nơi nuôi dưỡng, phát triển nhiều tài năng văn học nghệ thuật thuộc nhiều lĩnh vực như Vũ Thanh Lịch, Trần Xuân Trường, Nguyễn Cao Tấn, Trọng Văn, Kù Kao Khải, Ninh Đức Hoàng Long, Huyền Diệu, Đoàn Minh Chiến....Trong một phạm vi nhất định, những thành tựu về sáng tác, nghiên cứu lý luận trên tạp chí cũng chính là phản ánh sự phát triển và thành tựu của nền văn học Ninh Bình trong 1/4 thế kỷ qua. Các tác phẩm, bài nghiên cứu văn hóa lịch sử trên tạp chí đã góp sức phát hiện những giá trị văn hóa mới, kịp thời bảo tồn những công trình, tác phẩm văn học nghệ thuật có giá trị của thế hệ hôm nay cho mai sau, đồng thời đón nhận những tinh hoa văn hoá của nhân loại tới độc giả, làm phong phú đời sống tinh thần, tình cảm cao đẹp, đề cao tinh thần tự hào dân tộc, ý chí tự lực, tự cường của nhân dân trong tỉnh.

Cứ thế, từng bước tạp chí Văn nghệ Ninh Bình khắc phục khó khăn, luôn phát huy sắc thái nền văn học nghệ thuật vùng đất cô đô Hoa Lư ngàn năm văn hiến và giữ vững bản lĩnh, phong cách của con người Ninh Bình trong công cuộc xây dựng quê hương thời kỳ đổi mới, vươn lên để xứng tầm là một cơ quan báo chí của tỉnh trên mặt trận văn hóa, văn học nghệ thuật, góp phần tạo nên diện mạo văn học nghệ thuật Ninh Bình thời kỳ đổi mới.