Văn hóa - Sức mạnh nội sinh của phát triển

Email In PDF.

alt   

        “Văn hóa không đứng ngoài, đứng trên mà phải hiện diện ở mọi lĩnh vực”. Thuở sinh thời, Danh nhân văn hóa thế giới, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã coi văn hóa không chỉ đơn thuần là đời sống tinh thần của con người - xã hội mà nó chính là sức mạnh trường tồn của cả dân tộc, là sức sống vươn lên của thời đại. Ngay từ năm 1943, quan điểm về nền văn hóa dân tộc của Hồ Chí Minh đã được thể hiện rất rõ trong Đề cương văn hóa Việt Nam do Tổng Bí thư Trường Chinh khởi thảo, trở thành ngọn đuốc soi đường chỉ lối cho nhân dân ta đấu tranh giành độc lập dân tộc, kiến thiết đất nước. Trong thời kỳ đổi mới, hội nhập kinh tế, để đảm bảo cho sự phát triển bền vững đất nước, Đảng ta luôn coi văn hoá và con người là vấn đề trọng tâm phản ánh chất lượng và mục đích cuối cùng của sự tăng trưởng kinh tế trong xã hội. Điều đó đã được thể hiện trong các Văn kiện Đại hội Đảng, Cương lĩnh xây dựng đất nước năm 2011; Cụ thể hơn trong Nghị quyết  TƯ 5 khóa VIII về “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”

, Nghị quyết TƯ 9 khóa XI về “Xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước”. Tư tưởng chỉ đạo của Đảng tiếp tục được nhấn mạnh trong  văn kiện Đại hội XII: “Các cấp, các ngành phải nhận thức đầy đủ và thực hiện có kết quả mục tiêu: Xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện, hướng đến Chân - Thiện - Mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học. Văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, là sức mạnh nội sinh quan trọng bảo đảm sự phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc tổ quốc vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

Từ xa xưa tới nay, Ninh Bình luôn mang trong mình niềm tự hào là một vùng đất địa linh nhân kiệt, có bề dày lịch sử văn hóa. Vua Đinh Tiên Hoàng khởi binh dẹp loạn 12 sứ quân, thu giang sơn về một mối, lập nên nhà nước phong kiến trung ương tập quyền đầu tiên của nước ta. Vua Lê Đại Hành đánh Tống, bình Chiêm đem lại thái bình cho đất nước … Núi tím rừng lau Hoa Lư huyền thoại trở thành kinh đô và cũng là trung tâm văn hóa lớn vào thế kỷ thứ X. Thời gian gần đây, có nhiều nhà khảo cổ, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian minh chứng Ninh Bình là vùng đất phù sa cổ ven chân núi, có người Việt cổ sinh sống từ khoảng 30 vạn năm trước. Những di chỉ này đã khai sáng thêm cho người đời sau biết rõ hơn về hành trình di sản văn hoá Ninh Bình - nôi tạo dựng nên đặc trưng nền văn minh sông Hồng, được lưu truyền trong suốt tiến trình lịch sử dân tộc. Từ trong lắng bồi mà mở ra vùng tứ giác nước, từ giao lưu, áp bức mà dòng nham thạch bản địa đã tiếp biến kết tinh thành bản sắc văn hóa Ninh Bình ngày hôm nay.   

Được sinh tồn trên nền tảng văn hóa truyền thống phong phú, đa dạng và giàu sắc thái này, người dân Ninh Bình hôm nay đã kế thừa, vận dụng và phát huy các giá trị văn hóa quý báu riêng có của cha ông trong xây dựng và phát triển kinh tế xã hội thời kỳ đổi mới. Do đó ¼ thế kỷ nhìn lại, tỉnh Ninh Bình đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, toàn diện trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng… tạo nên thế và lực cho Ninh Bình phát triển bền vững và hòa nhịp cùng đất nước hội nhập sâu vào nền kinh tế khu vực và thế giới.

Chỉ nói riêng trên lĩnh vực xây dựng đời sống văn hóa đã thu về nhiều thành tựu khả quan, góp phần tích cực vào việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị của địa phương. Hoạt động văn hóa, văn nghệ, thông tin, thể dục, thể thao ngày càng mở rộng, từng bước đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của nhân dân. Hệ thống cơ sở vật chất, thiết chế văn hóa được củng cố và tăng cường, quy chế dân chủ được phát huy, khả năng sáng tạo, quyền làm chủ của nhân dân được coi trọng. Phong trào “toàn dân đoàn kết xây đựng đời sống văn hóa” từng bước đi vào chiều sâu và có tính hiệu ứng cao trong đời sống xã hội, từ đó dấy lên các cuộc vận động giúp nhau vượt khó, làm kinh tế giỏi, xây dựng gia đình văn hóa, làng, phố văn hóa, xây dựng con người văn hóa phát triển toàn diện... Các cơ quan, đơn vị, các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh trên địa bàn cũng tích cực xây dựng nếp sống văn minh nơi công sở, xây dựng tác phong, lề lối làm việc dân chủ, tự giác, kỷ luật, sáng tạo, đoàn kết, tiếp cận nhanh các tiến bộ khoa học kỹ thuật để thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ công tác chuyên môn. Việc thực hiện nếp sống văn minh trong cưới, tang và lễ hội được thực hiện nghiêm túc... đã tạo nên sự chuyển biến sâu sắc về nhận thức trong người dân về vai trò của văn hóa trong sự nghiệp phát triển của đời sống kinh tế - xã hội. Hiệu quả xã hội rõ nét nhất là, diện mạo kinh tế - xã hội từng bước được đổi mới. Đời sống kinh tế của nhân dân ngày một khấm khá.

Trong lĩnh vực xây dựng con người Ninh Bình phát triển toàn diện, luôn được Đảng bộ tỉnh xem xét từ nhiều bình diện khác nhau, trong đó chú ý xây dựng con người chất lượng, vừa phải mang tính dân tộc, hiện đại, nhân văn, vừa có khả năng đảm nhiệm những trọng trách mới trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập kinh tế quốc tế và giữ vững an ninh quốc phòng trong tình hình mới. Con người luôn được đặt vào trung tâm của quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Do vậy, mọi chương trình, dự án, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội đều được xuất phát từ con người và vì con người. Tỉnh đã đầu tư nhiều hơn cho giáo dục - đào tạo để nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực và bồi dưỡng nhân tài. Thực hiện nhiều chính sách mới để tạo động lực cho giáo dục - đào tạo phát triển xứng đáng. Từ đó, thế hệ trẻ hăng hái tiếp thu những kiến thức khoa học công nghệ tiên tiến, thể hiện mạnh mẽ ý chí vươn lên, lập thân, lập nghiệp để phát triển quê hương, đất nước. Tư tưởng, đạo đức, lối sống của người dân đã có những chuyển biến tích cực, những phẩm chất tốt đẹp của con người Ninh Bình,  nét đẹp văn hóa, thuần phong mỹ tục được phát huy, các tệ nạn xã hội được ngăn chặn và đẩy lùi, nhiều giá trị mới về văn hóa, về chuẩn mực đạo đức được khẳng định và nhân rộng. 

Văn học nghệ thuật là một bộ phận trọng yếu cấu thành nên bản sắc văn hóa dân tộc. Đội ngũ văn nghệ sĩ Ninh Bình hôm nay, được nuôi dưỡng từ kho tàng văn nghệ dân gian vô cùng phong phú, được đắp bồi từ những tác phẩm trác tuyệt của nền văn học viết từ thế kỷ thứ X còn chạm khắc trên các vách đá, đắm mình trong chất men của làn điệu chèo, điệu xẩm, và hơn nữa là được bước đi dưới ánh sáng soi đường của Đảng, sự khuyến khích, động viên và định hướng của tỉnh về xây dựng và phát triển văn học nghệ thuật trong tình hình mới, nên đã không ngừng sáng tạo ra nhiều tác phẩm văn học nghệ thuật có giá trị cao, được bạn bè trong nước yêu mến gọi là “miền lục bát Cố đô”. Các tài năng trong lĩnh vực sáng tạo văn học nghệ thuật luôn được phát huy, tham gia tích cực vào phát triển nền văn học nghệ thuật dân tộc, các tác phẩm ảnh nghệ thuật đặc sắc đã đưa thiên nhiên và con người Ninh Bình bay đến khắp các tỉnh thành trong nước và các quốc gia trên thế giới. Các công trình nghiên cứu chuyên sâu về văn hóa lịch sử văn nghệ dân gian vẫn cần mẫn khai mở những vỉa quặng văn hóa và công bố thêm những giá trị mới. Văn học nghệ thuật góp phần làm giàu cho sắc thái văn hóa quê hương, nâng cao giá trị thẩm mỹ trong nhận thức của người dân.

Người dân Ninh Bình đời sau nối tiếp đời trước vẫn sáng tạo, gìn giữ, bảo vệ không gian văn hoá độc đáo. Những áng thơ văn, những công trình kiến trúc, điêu khắc, làn điệu chèo, hát xẩm, hát văn đặc sắc được bảo tồn và phát triển. Đồng thời họ cũng tham gia nhiệt tình vào công tác xúc tiến quảng bá vẻ đẹp của đất và người Ninh Bình tới khách du lịch trong nước và quốc tế; cùng ngành văn hóa bảo tồn, trùng tu, tôn tạo 1.499 di tích, trong đó có 314 di tích đã được xếp hạng (1 di sản thế giới, 79 di tích cấp quốc gia, 235 di tích cấp tỉnh), 309 di sản văn hóa phi vật thể, phát huy khoảng 200 lễ hội truyền thống... Yếu tố này đã tạo nên nền tảng lịch sử, sắc thái văn hoá Ninh Bình ngày hôm nay... Là tiền đề quan trọng cho quá trình đổi mới, phát triển Ninh Bình trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế với tầm mức sâu rộng hơn.

Một dấu ấn của sự kế thừa và phát huy sáng tạo di sản văn hóa ông cha trong hành trình hội nhập là người Ninh Bình của thế kỷ XXI đã thổi hồn cho Quần thể danh thắng Tràng An trở nên lung linh rạng rỡ trong mắt bạn bè quốc tế. Được tổ chức UNESCO vinh danh là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới- Di sản kép đầu tiên của khu vực Đông Nam Á. Tạo nền tảng vững chắc nâng cánh cho ngành du lịch Ninh Bình từ dấu mốc số không của 25 năm trước trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh Ninh Bình trong giai đoạn hiện nay. Đây chính là một động lực để hiện thực mục tiêu phát triển bền vững trong tương lai, thể hiện tầm cao mới về nhận thức, trí tuệ của con người Ninh Bình trong giai đoạn mới.

Chính nhờ có đường lối đổi mới của Đảng, quan điểm chỉ đạo đúng đắn của Đảng bộ tỉnh, thấu suốt trong nhận thức của đội ngũ lãnh đạo, sự đồng lòng, chung sức của quần chúng nhân dân mà văn hóa Ninh Bình trong thời gian qua đã đạt được những tiến bộ toàn diện, đảm bảo hài hòa giữa phát triển kinh tế là trung tâm, phát triển văn hóa là nền tảng tinh thần xã hội.

Trên đường đi tới xây dựng một nền văn hóa hiện đại, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng con người Ninh Bình phát triển toàn diện, chúng ta phải luôn tự tôn tỉnh Ninh Bình là vùng đất lịch sử lâu đời của người Việt cổ, nơi khai sinh của các vương triều Đại Việt vẫn có những tiềm năng nhất định. Đó là một nền văn hóa đa dạng, có giá trị, mang sắc thái riêng, thể hiện bản lĩnh và sức sống dân tộc từ hàng nghìn năm lịch sử, tạo nên tính đa dạng của bản sắc văn hóa Việt Nam. Những năm qua, chúng ta đã tôn tạo Tràng An là Di sản văn hóa và Thiên nhiên thế giới có giá trị nổi bật toàn cầu. Trong tương lai chúng ta có cơ sở để đắp bồi cho những giá trị văn hóa phi vật thể như hát chèo, hát xẩm được vinh danh trở thành di sản phi vật thể của nhân loại. Tìm hướng tạo cho văn hóa Ninh Bình thực sự là sức mạnh nội sinh quan trọng bảo đảm sự phát triển bền vững. Bởi vì “văn hóa chính là cội nguồn, là linh hồn, là sức sống và danh dự của mỗi quốc gia dân tộc”. 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn: