Về Bạc Liêu

Email In PDF.

alt

Những ngày cuối năm 2016, tôi được mời tham gia đoàn công tác của tỉnh nhà vào dự Lễ Sơ kết 3 năm hợp tác Bạc Liêu Ninh Bình và ký kết hợp tác giữa Bạc Liêu với Ninh Bình và Cà Mau giai đoạn 2017 - 2020 và dự kỷ niệm 20 ngày tái lập tỉnh Bạc Liêu. Vừa xuống sân bay Cần Thơ, tôi đã nhận được điện thoại của Nguyễn Vũ, Phó Chủ tịch Thường trực Liên hiệp văn học nghệ thuật Bạc Liêu: Bình Nguyên xuống sân bay rồi hả. Chúng tôi hàn huyên một hồi rồi hẹn gặp khi tới Bạc Liêu. Đến nơi nghỉ, chưa kịp nhận phòng đã thấy Nguyễn Vũ chờ ở cửa khách sạn. Tôi lên xe Nguyễn Vũ, chiều đó tôi được anh đưa đi thăm một số công trình mang đậm nét văn hóa được kiến tạo trên Thành phố và về thăm Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Bạc Liêu. Thời gian lưu lại cơ quan Hội, tuy ngắn ngủi, nhưng tôi đã hiểu được phần nào văn học nghệ thuật Bạc Liêu, bởi chúng tôi đã có thời gắn bó, đã ký kết những hoạt động và đã tiếp xúc với nhiều văn nghệ sĩ ở mảnh đất phương Nam này trên đất Cố Đô Hoa Lư. Hai mươi năm đi qua, mồ hôi

, công sức của đội ngũ văn nghệ sĩ Bạc Liêu đã rải dọc theo mỗi bước chân mình. Hai mươi năm không ngừng lao động, sáng tạo văn nghệ sĩ Bạc Liêu đã dệt nên những mùa xuân, góp sắc màu kết hoa đăng dọc con đường xây dựng và phát triển của một vùng đất đi lên từ văn hóa. Hai mươi năm những tác phẩm của văn nghệ sĩ Bạc Liêu đã được chắt chiu từng ngày kết tinh thành sức sống, bện lấy nhau, hòa vào nhau mà lan tỏa mà ấm áp để lại những dấu ấn không thể phai mờ trong lòng bạn bè, anh em khu vực và cả nước.

            Buổi tối, đang ăn cơm tôi nhận được điện thoại của Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Lâm Thanh Liêm: "Chú ơi, chú đang ở đâu để con đến đón chú đi thăm thành phố". Chiếc xe máy cũ bạc màu, Liêm đến và không quên mang theo chiếc mũ bảo hiểm. Điểm đầu tiên chúng tôi dừng lại là Quảng trường Hùng Vương. Thật ngỡ ngàng trước vẻ đẹp của không gian văn hóa về đêm. Có thể nói đây là một quảng trường có sức hấp dẫn, sức thuyết phục bởi những đường nét kiến trúc hài hòa, độc đáo gắn liền với giá trị lịch sử, văn hóa vốn có của vùng đất Bạc Liêu. Liêm dẫn tôi đi một vòng quanh sân trung tâm để xem, thưởng thức những bức ảnh của Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Bạc Liêu trưng bày, triển lãm chào mừng kỷ niệm 20 năm tái lập tỉnh. Triển lãm là một công trình có quy mô và thu hút được nhiều độc giả. Bên cạnh những tác phẩm ảnh tiêu biểu của các tác giả Bạc Liêu, đan xen một số lượng không nhỏ tác phẩm ảnh của các tác giả Ninh Bình. Triển lãm đã thể hiện một cách sinh động, đã ghi lại những hình ảnh chân thực trên bước đường xây dựng và phát triển ở tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội của Bạc Liêu và cả Ninh Bình nữa trong những năm xây dựng, đổi mới, trưởng thành.

            Đêm đầu tiên trong chuyến đi, tôi hết sức ngỡ ngàng trước những công trình hòa quyện, đan xen giữa văn hóa truyền thống với những đường nét cô đọng, sáng tạo, khám phá của thời hiện đại trên thành phố Bạc Liêu. Chiêm ngưỡng "Cây đàn Kìm cách điệu" về đêm, dưới huyền ảo sắc màu. Trong tiếng gió từ phía biển thổi lại, hình bóng Cao Văn Lầu chập chờn trong tôi đâu đó hiện về, người nhạc sĩ tài hoa đang đắm mình nâng cây đàn kìm thánh thót từng tiếng trong veo xuống bản Dạ cổ hoài lang. Được biết Dạ cổ hoài lang ra đời đã bổ sung, làm giàu, hoàn thiện thêm những giá trị của Đàn ca tài tử, di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại, biểu tượng đặc sắc văn hóa cội nguồn, ăn sâu vào hồn cốt của người Bạc Liêu nói riêng và người Nam Bộ nói chung

            Công trình "Biểu tượng kết nghĩa Bạc Liêu – Ninh Bình" tại Quảng trường Hùng Vương không đồ sộ, nhưng thanh thoát đã cuốn hút tôi. Đứng trước biểu tượng lòng như ấm áp hẳn lên. Tôi hồi tưởng những năm tháng gian khổ, hàng vạn người con Ninh Bình đã tình nguyện vào Nam, kề vai sát cánh với nhân dân Bạc Liêu trong cuộc trường kỳ chống giặc Mỹ. Bao nhiêu mồ hôi của người Ninh Bình đã gieo xuống những cánh đồng Bạc Liêu. Máu xương của người Ninh Bình đã thấm trong đất Bạc Liêu. Tất cả vì Miền Nam thân yêu, vì Miền Nam ruột thịt. Tôi nhớ lời của một người con quê hương Ninh Bình hiện đang sinh sống trên đất Bạc Liêu đã nói cách đây không lâu: "Có một lần, hồi còn công tác bên Văn phòng Tỉnh ủy, tôi nghe anh Võ Văn Dũng, Bí thư Tỉnh ủy, trải lòng với anh em Văn phòng: Ngày trước, Đảng bộ và nhân dân Ninh Bình đã chấp nhận bao gian khổ, hy sinh, giúp đỡ Bạc Liêu chí tình, chí nghĩa… Hòa bình rồi, giờ là lúc Bạc Liêu phải làm một cái gì đó để tỏ lòng cảm ơn Đảng bộ và nhân dân Ninh Bình". Gần 60 năm kết nghĩa tình anh em đã đi qua, Ninh Bình và Bạc Liêu đã có nhiều bước phát triển vượt bậc, đạt nhiều thành tựu to lớn. Chúng tôi, những người làm văn học nghệ thuật, thuộc thế hệ đi sau, mãi biết ơn những thế hệ đi trước, những bậc lãnh đạo tiền bối đã tạo dựng, vun đắp nên tình anh em. Sự gắn bó kết nghĩa gần 60 năm đã là báu vật thuộc về lịch sử không gì thay thế được, chúng tôi sẽ mang theo báu vật tinh thần này làm hành trang, dọc con đường vươn tới sự hoàn thiện, góp phần bồi đắp tình nghĩa anh em, ngày thêm keo sơn, gần gũi.

            Rời Quảng trường Hùng Vương, Lâm Thanh Liêm đưa tôi đi thăm thành phố, thăm cầu Tràng An, cầu Kim Sơn, khu lưu niệm nghệ thuật đàn ca tài tử Nam Bộ và nhạc sỹ Cao Văn Lầu… nơi nào đến cũng thấy quyến rũ lạ thường. Đêm đã vào khuya, chúng tôi tìm một quán bia rộng rãi bên vỉa hè ngồi tâm sự. Qua câu chuyện, tôi mới vỡ lẽ thêm sự khát vọng, niềm đam mê, tìm tòi, sáng tạo và trách nhiệm trước công việc của người nghệ sỹ nhiếp ảnh tài hoa này. Sinh năm 1979, làm Phó Chủ tịch Liên hiệp văn học nghệ thuật, Phó Tổng Biên tập (phụ trách) Tạp chí Văn hóa văn nghệ, Chi Hội trưởng, Chi Hội nghệ sỹ nhiếp ảnh Bạc Liêu chưa lâu, nhưng công việc Liêm đã làm thì không ai là không ghi nhận. Tôi hỏi Liêm về tác phẩm: Dẫn dòng điện xanh - Giải A xuất sắc quốc gia năm 2016; Huy chương vàng ảnh nghệ thuật toàn quốc năm 2016 thì mới thấy nghệ thuật càng hấp dẫn, thành công bao nhiêu thì lại càng nghiệt ngã, trả giá bấy nhiêu. Liêm kể: Chụp được bức này, con phải để mắt từ ba năm trước, nghĩa là khi mới có móng của cột điện. Rồi đường điện hoàn thành, khi chạy thử nghiệm, thời điểm để chụp chỉ cho phép mười, mười lăm phút. Con mua một ống kính Canon 14 mm hết 47 triệu, chụp xong con phải bán lại ngay, bởi để lại hiếm khi dùng, lãng phí lắm. Tôi đã xem bức ảnh thật kỹ và khâm phục khả năng tư duy, sáng tạo của Liêm. Bức ảnh bố cục chặt, lột tả được thần thái của hai người thợ đang dồn nén, miệt mài hoàn thiện nốt công đoạn cuối cho dòng điện. Xa xa hiện lên những cánh quạt điện gió đang quay đều ngoài biển và đối diện là rừng cây mỡ màng, bát ngát đang báo hiệu sức sống mới hồi sinh. Từng đường nét của bức ảnh thật ấm áp trong mây trắng, trời xanh. Để có phút bấm máy theo ý mình, Liêm đã phải nghiền ngẫm, tính toán hết sức công phu và tỉ mỉ khi leo lên cùng một cột điện ở độ cao 30 mét. Tôi biết để có tấm ảnh này thì tất cả từ nhân vật, ánh sáng, thời gian, điểm đứng, độ tỳ đều phải kỹ càng, không được sai sót. Liêm nói với tôi: Con nợ các cô, chú ở đây, nợ  mảnh đất này nhiều lắm, con ráng làm được một điều gì đó để đền đáp lại. Thật vui, khi được biết tác phẩm "Dẫn dòng điện xanh" của Liêm đã vượt lên tất cả các tác phẩm, các giải thưởng, các huy chương vàng, bạc, đồng trong nước và quốc tế từ năm 1986 đến nay, đoạt giải A của Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam trong cuộc xét trao giải thưởng và triển lãm ảnh nghệ thuật Tổng kết 30 năm đổi mới. Tác phẩm "Dẫn dòng điện xanh" là một minh chứng cho đất và người Bạc Liêu đang nỗ lực trên bước đường Công nghiệp hóa, hiện đại hóa quê hương, đất nước. 

Trở lại với đoàn công tác, tôi nhận được điện thoại của một phóng viên Tạp chí Văn hóa văn nghệ Bạc Liêu muốn gặp và phỏng vấn, tôi nhận lời và hẹn thời gian có thể bố trí được. Nhưng rồi mãi đến tối cũng không lách được thời gian. Tôi nói, cháu cứ cho câu hỏi, chú về, trả lời rồi gửi E-mail lại cho cháu. Chúng tôi đồng ý như thế. Rồi sáng sớm hôm sau tôi nhận được điện thoại của cô phóng viên: Chú ơi, con đang ở sân khách sạn, anh Liêm bảo con đến để phỏng vấn chú. Tôi xuống và gặp một cô gái còn rất trẻ. Xong việc, trước khi chia tay, cô phóng viên nói với tôi: Chú ơi, sáng con đi sớm không kịp mua chút gì làm quà cho chú về Bắc, chú thông cảm cho con nghen.  Lời nói chân thành của một cô gái nhỏ nhắn, lần đầu tôi gặp có khuôn mặt còn hằn nhiều vất vả làm tôi ưu tư, nghĩ ngợi. Phải chăng, từ lâu người Bạc Liêu đã tạo dựng trong tiềm thức mình một chiều sâu ứng xử văn hóa.

            Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, trái tim Bạc Liêu đập nhịp cùng trái tim Ninh Bình trong mỗi bước đi lên, hai trái tim nuôi dưỡng dòng máu đỏ, góp phần làm nên màu cờ cách mạng. Màu cờ ấy tô thắm thêm cho tình nghĩa anh em bền vững.

            Rời Bạc Liêu, cái nôi của Đàn ca tài tử, mỗi khi nhớ lại lời nói lúc chia tay của cô phóng viên, tôi lại hình dung thấy những sắc màu Văn hóa Bạc Liêu nở rộ thành âm thanh, thành ánh sáng đang truyền lửa từ trái tim mình...

            Gió Bạc Liêu đang thổi mát cho tâm hồn một vùng đất đầy khát vọng, một vùng đất đã trồi lên từ mặt đầm lầy và cát trắng, một vùng đất tỏa hương, phát sáng.